José Antonio dirixe xunto a súa muller, Marta García, Tofu Landeira, unha empresa que converteu o que en principio era todo unha rareza (cultivar soia ecolóxica en Galicia) nun produto que empeza a circular por restaurantes, tendas e comedores da provincia de toda España.

‘Estaba canso de ver como en Galicia producimos a mellor materia prima pero nunca o produto final’.

Con esa frase e case como un acto de rebeldía agronómica, José Antonio Landeira resume a orixe dun proxecto que hoxe crece entre Cambre, Teixeiro e varias parcelas do rural da Coruña. Falamos de Tofu Landeira, unha empresa que este enxeñeiro agrónomo dirixe xunto á súa muller, Marta García, e que converteu o que en principio era toda unha rareza (cultivar soia ecolóxica en Galicia) nun produto que empeza a circular por restaurantes, tendas e comedores da provincia e de toda España. Hai tempo que Inditex incorporouna no seu comedor de Arteixo, ten presenza en moitos restaurantes de Madrid ou Barcelona e agora, segundo conta o propio José Antonio, recibiron o interese de distribuidores de Hong Kong, que queren importar o seu tofu coruñés ao xigante asiático. Case nada.

 A idea, conta el mesmo, “xurdiu toda xunta”: o tofu, a soia e unha certa obsesión (sa) por facer un proxecto de ‘desperdicio 0’. «Sempre tiven a ilusión de crear un proxecto circular, de aproveitar a materia prima que xeramos aquí e convertela nun produto terminado». Esa idea inicial converteuse pronto nun reto técnico: comprobar se a soia, un cultivo estival e moi esixente en auga, podía desenvolverse en secaño. “Atrevémosnos a facelo sen rega, aproveitando o clima de Galicia, e os rendementos foron moi bos”, lembra José Antonio.

O camiño dun cultivo que ninguén probara.

O proxecto arrincou en 2018 con pequenos ensaios en parcelas experimentais. “O primeiro era ver se o gran chegaba a madurar”, explica. “Eu xa traballara con soia forraxeira e sabía que producía moita cantidade, pero non se serviría para tofu”. E así empezou todo, como unha proba que funcionou mellor do que se esperaba: a planta adaptábase, completaba o seu ciclo e ofrecía un gran con potencial real para elaborar tofu.

A partir de aí, comezaron a escalar. Unha hectárea, logo dúas, despois catro… ata chegar ás 10 hectáreas actuais, das cales parte están en transición cara á certificación ecolóxica. “En agricultura todo é ensaio-erro, e o peor do erro é que só podes corrixilo ao ano seguinte”, recoñece. E fala tamén dos golpes, como o temporal do pasado setembro que arrasou o cultivo, a pandemia que freou previsións, a falta de maquinaria nos primeiros pasos… Nada que non esperase quen leva anos asesorando a agricultores e vendo como, a pesar de todo, a terra devolve sementa e paciencia.

Tofu Landeira Jesús Sánchez

O tofu que se pode comer en cru.

Unha vez garantido o cultivo, quedaba a segunda metade do reto: o produto. “O tofu que había no mercado en 2017 era de moi mala calidade, a maioría viña de Alemaña ou Holanda”, explica. O seu obxectivo non era replicarlo, senón facelo mellor. Moito mellor.

“O noso tofu pódese comer en cru. Ten sabor e unha textura diferente aos demais, máis agradable ao padal”. Esa frase, que Jose Antonio pronuncia con moito orgullo, resume o punto de diferenza: un tofu fresco, con nigari como coagulante, elaborado a partir de leite de soia obtida en muíño húmido e sen aditivos. O proceso é artesanal pero rigoroso: hidratar o gran durante 12–18 horas, extraer o leite, fervela, cortala co callo e prensala. O que sobra, a okara, non se desperdicia. “A okara ten tres vidas: alimento humano, alimento animal e abono”. No seu obradoiro están a desenvolver un proxecto para elaborar masas de pizza sen glute con estes restos de bagazo e xa comercializaron unha hamburguesa vexetal con alta achega proteico. Insiste: desperdicio 0.

Botes de Tofu Landeira Jesús Sánchez

Cando a sustentabilidade que non queda no discurso

 O proxecto circular non termina no cultivo nin na elaboración. Tamén alcanza ao envase. “Non queriamos plástico”, explica Marta. Por iso todo o tofu véndese en botes de cristal, e o formato para hostalería funciona en retornable, un sistema que lembra a outro tempo, cando se devolvían os casquillos das botellas ao repartidor e volvían ao circuíto tras un lavado industrial.

“Só perdemos as roturas”, explica ela. É unha frase sinxela, pero que deixa claro que non hai truco: se un bote rompe, recíclase; se non, volve encherse. Unha cadea limpa que reduce residuos e mantén coherencia coa orixe agrícola do proxecto.

Nestas leiras, entre Cambre e Teixeiro, está a escribirse unha historia que desafía prognósticos e que demostra que o rural coruñés segue tendo futuro cando alguén se atreve a imaxinalo. “Aquí queremos facer as cousas de principio a fin”, di José Antonio, mirando as parcelas onde empezou todo.

 Poida que o proxecto sexa pequeno, pero a súa ambición non o é. Un tofu galego, con sabor propio e unha calidade moi superior aos tofus industriais, que demostra que cando a terra e as ideas alíñanse, incluso a soia pode atopar o seu fogar en Galicia.

Fonte: Jesús Sánchez Celada – O Quincemil